بررسی فلسفی ارتباط نفس و بدن در تجربه‌های نزدیک به مرگ از آغاز تا انجام با تاکید بر دیدگاه صدرالمتالهین

نوع مقاله : مقاله علمی_پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری حکمت متعالیه موسسه امام خمینی قم

2 طلبه سطح چهار فلسفه و کلام اسلامی مدرسه علمیه عالی نواب

3 طلبه سطح سه فلسفه و کلام اسلامی مدرسه علمیه عالی نواب

AHI/ahi.2024.2537.1101

چکیده

تجربه‌های نزدیک به مرگ از سوی افراد مختلف که متعلق به پایگاه‌های عقیدتی و فرهنگی یکسان هم نیستند این سؤال را در ذهن ایجاد می‌کند که آیا بر اساس مبانی حکمت متعالیه و نظرات ملاصدرا می‌توان چنین ادعاهایی که دست‌کم شامل سه عنصر اصلی، مفارقت نفس از بدن، زندگی موقت و دارای ادراکات جدید نفس بدون بدن و نهایتاً بازگشت نفس به بدن را پذیرفت؟ پژوهش حاضر به روش تحلیلی - توصیفی و با رویکرد کتابخانه‌ای در پی پاسخ به مسئله بوده است. تحقیقات نشان داد، می‌توان دو فرضیه را مطرح کرد: یکی آنکه انسان مرگ موقت اخترامی حاصل از آسیب‌دیدن بدن را تجربه می‌کند. یعنی به طور کلی نفس علاقه تدبیری به بدن عنصری را از دست می‌دهد و به‌صورت موقت در عالم برزخ و با بدن برزخی به سبب تناسخ ملکوتی، زندگی می‌کند و نهایتاً به بدن مادی بازمی‌گردد. دوم آن که آنچه برای افراد تجربه‌گر رخ می‌دهد صرفاً به سبب ضعیف شدن علاقه نفس به بدن است و منتهی به مرگ حتی موقت فرد تجربه‌گر نمی‌شود. به‌موجب تضعیف تعلق تدبیری نفس به بدن، بدن امکان همراهی با نفس را در حرکت جوهری از دست می‌دهد؛ اما نفس که منهای بدن نیز قادر به ادراک است در عالم ادراک سیر می‌کند و پس از درمان بدن و بازیابی، امکان حرکت به آن بازمی‌گردد. البته در این اثر، احتمال وقوع هر دو فرضیه به‌حسب موارد و افراد مختلف ممکن دانسته شده، هر چند ابتنای فرضیه دوم بر مبانی حکمت متعالیه مستحکم‌تر است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات