تبیین حقیقت نفس و چگونگی ارتباط آن با بدن، همواره از چالش‌های بنیادین در دوگانه‌انگاری‌های فلسفی بوده است. در حالی که حکمت مشاء بر مبنای تغایر ذاتی ماده و مجرد، نفس را جوهری مفارق و ارتباط آن با بدن را عرضی می‌دانست، حکمت متعالیه با تغییر چارچوب از ماهیت به وجود، طرحی نو درانداخت. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد هستی‌شناسانه، به واکاوی نحوه وجود خاص نفس انسانی و چگونگی اجتماع حیثیات مادی و مجرد در هویت واحد آن می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که صدرالمتألهین با استناد به اصالت وجود، تشکیک در مراتب هستی و حرکت جوهری، نفس را نه در عرض عوالم سه‌گانه (ماده، مثال و عقل)، بلکه حقیقتی «سِعی» و «جامع» معرفی می‌کند که محیط بر این عوالم است. بر این اساس، نفس در بدو حدوث، عین تعلق به ماده و دارای ترکیبی اتحادی با بدن است (جسمانیة الحدوث) و در بستر حرکت اشتدادی، بدون آنکه دچار گسست هویت شود، مراتب تجرد را طی می‌کند (روحانیة البقاء). نتیجه آنکه دوگانه «مادی-مجرد» در ساحت نفس، نه به معنای تناقض یا ترکیب انضمامی، بلکه بازتابی از «وحدت تشکیکی» است؛ به‌گونه‌ای که نفس در عین تجرد، شئون مادی خود را به نحو «رقیقه» حفظ کرده و مصداق بارز «وحدت در عین کثرت» می‌گردد.
حسین پور, یاسر . (1405). تحلیل هستی‌شناسانه نحوه وجود نفس در حکمت متعالیه؛ گذار از دوگانگی مادی-مجرد بر مبنای تشکیک وجود. آموزه های حکمت اسلامی, 4(1), -. doi: AHI/ahi.2025.951.1048
MLA
حسین پور, یاسر . "تحلیل هستی‌شناسانه نحوه وجود نفس در حکمت متعالیه؛ گذار از دوگانگی مادی-مجرد بر مبنای تشکیک وجود", آموزه های حکمت اسلامی, 4, 1, 1405, -. doi: AHI/ahi.2025.951.1048
HARVARD
حسین پور, یاسر. (1405). 'تحلیل هستی‌شناسانه نحوه وجود نفس در حکمت متعالیه؛ گذار از دوگانگی مادی-مجرد بر مبنای تشکیک وجود', آموزه های حکمت اسلامی, 4(1), pp. -. doi: AHI/ahi.2025.951.1048
CHICAGO
یاسر حسین پور, "تحلیل هستی‌شناسانه نحوه وجود نفس در حکمت متعالیه؛ گذار از دوگانگی مادی-مجرد بر مبنای تشکیک وجود," آموزه های حکمت اسلامی, 4 1 (1405): -, doi: AHI/ahi.2025.951.1048
VANCOUVER
حسین پور, یاسر. تحلیل هستی‌شناسانه نحوه وجود نفس در حکمت متعالیه؛ گذار از دوگانگی مادی-مجرد بر مبنای تشکیک وجود. آموزه های حکمت اسلامی, 1405; 4(1): -. doi: AHI/ahi.2025.951.1048
)