نظریه وحدت شخصی وجود، به عنوان یکی از ژرفترین دیدگاههای هستیشناختی، همواره با چالش امکان اثبات عقلی مواجه بوده است. صائنالدین ابنتُرکه اصفهانی در «تمهید القواعد» با اقامه شش دلیل عقلی، کوشیده است وجوب ذاتی «وجود مطلق» را به عنوان مقدّمه این نظریه به اثبات رساند. پرسش محوری پژوهش حاضر این است که آیا این ادلّه از خودبسندگی برهانی برای اثبات مستقلّ مدعا برخوردارند، یا کارکرد آنها عمدتاً به تبیین درونی منظومه وحدت شخصی وجود محدود میشود؟ این پژوهش با روش تحلیلی-انتقادی و با بهرهگیری از متن اصلی تمهید القواعد و مهمترین شروح آن (عین نضّاخ آیتالله جوادی آملی و عرفان استدلالی استاد معلّمی)، نخست به بازسازی منطقی ادلّه ششگانه و شناسایی مفروضات پنهان آنها میپردازد. سپس ادلّه را بر اساس معیارهای سه گانه انتقادی(تمایز ساحت مفهوم و مصداق، کشف مصادره به مطلوب، و تفکیک ضرورت ذاتی از ضرورت ازلی)، مورد ارزیابی قرار میدهد. یافتهها، حاکی از آن است که این ادلّه، علیرغم برخورداری از انسجام درونی و اتکا به اصول بدیهی عقلی، به دلیل پیشفرض گرفتن وحدت مصداقی وجود (مصادره به مطلوب)، خلط میان احکام مفاهیم ذهنی و مصادیق عینی، و عدم تفکیک میان سطوح مختلف ضرورت، فاقد خودبسندگی برهانی برای اثبات مدعا هستند. به نظر میرسد کارکرد این استدلالها، تبیین درونی، نظاممندسازی لوازم منطقی و تحکیم مبانی آن برای معتقدان از پیش قانعشده است. نوآوری مقاله حاضر در ارائه تحلیلی یکپارچه و انتقادی از تمامی ادلّه ششگانه، صورتبندی نظاممند نقدهای پیشین در چارچوبی واحد، و بازتعریف مرزهای اعتبار برهانی این ادلّه در سنت پژوهشی وحدت وجود است.
محرمی, مهدی , معلمی, حسن و کیوانفر, محمد . (1405). ارزیابی انتقادی ادلّه وجوب وجود مطلق در تمهید القواعد ابنتُرکه اصفهانی. آموزه های حکمت اسلامی, (), -. doi: AHI/ahi.2026.3428.1149
MLA
محرمی, مهدی , , معلمی, حسن , و کیوانفر, محمد . "ارزیابی انتقادی ادلّه وجوب وجود مطلق در تمهید القواعد ابنتُرکه اصفهانی", آموزه های حکمت اسلامی, , , 1405, -. doi: AHI/ahi.2026.3428.1149
HARVARD
محرمی, مهدی, معلمی, حسن, کیوانفر, محمد. (1405). 'ارزیابی انتقادی ادلّه وجوب وجود مطلق در تمهید القواعد ابنتُرکه اصفهانی', آموزه های حکمت اسلامی, (), pp. -. doi: AHI/ahi.2026.3428.1149
CHICAGO
مهدی محرمی , حسن معلمی و محمد کیوانفر, "ارزیابی انتقادی ادلّه وجوب وجود مطلق در تمهید القواعد ابنتُرکه اصفهانی," آموزه های حکمت اسلامی, (1405): -, doi: AHI/ahi.2026.3428.1149
VANCOUVER
محرمی, مهدی, معلمی, حسن, کیوانفر, محمد. ارزیابی انتقادی ادلّه وجوب وجود مطلق در تمهید القواعد ابنتُرکه اصفهانی. آموزه های حکمت اسلامی, 1405; (): -. doi: AHI/ahi.2026.3428.1149
)