تحلیل روش‌شناختی نسبت ادراکات عقلی با برخی از مسائل اصولی و فقهی: مطالعه‌ای بر مبانی و دیدگاه شهید صدر

نوع مقاله : مقاله علمی_پژوهشی

نویسنده

دانش‌آموخته کارشناسی ارشد فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران پژوهشگر حوزه علمیه خراسان

AHI/ahi.2026.3513.1158

چکیده

ناسازگاری یافته های عقلی و گزاره های شرعی، چالشی دیرین برای متفکران دینی و فیلسوفان دین بوده است. این مشکل تنها اختصاص به الهیات و کلام ندارد، بلکه محل گفتگوی اصولیان نیز بوده است؛ چراکه رابطه عقل با گزاره‌های شرعی، اصول و قواعد مربوطه در این دانش نیز ثمرات مهمی دارد. شهید صدر از جمله متفکران معاصر است که با صورت‌بندی نسبتا جدید در علم اصول به مواجهه این مسئله رفته است. بر این اساس، مسئله نوشتار حاضر چگونگی رابطه عقل و نقل از منظر علم اصول فقه و روش‌شناسی استنباط حکم شرعی است. اهمیت این مسئله در تبیین جایگاه عقل در استنباط حکم شرعی و نقش آن در تبیین حدود و جزئیات قواعد اصولی است. افزون بر اینکه تبیین جایگاه عقل در استنباط احکام شرعی، تأثیر مستقیم بر نحوۀ دین‌داری دارد و به نوعی به صورت‌بندی فلسفۀ دین‌داری منجر می‌شود. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد شهید صدر در مسائل مختلف از جمله وجوب تخییری، اجتماع امر و نهی، اخذ علم به حکم در موضوع حکم و... به زوایایی از این موضوع اشاره می‌کند و رویکردی عقل‌گرایانه را در پیش می‌گیرد؛ برخلاف دیگرانی که از مسیر نص‌محوری و نقل‌گرایی به تصویر دیگری از قواعد اصولی رسیده‌اند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار