مدرسه علمیه عالی نواب آموزه های حکمت اسلامی ‪۳۰۴۱-9549 3 4 2025 09 23 بازخوانی تحلیلی جایگاه و نقش عقول طولی در فلسفه صدرایی 832 AHI/ahi.2025.1664.1085 FA اعظم سادات پیش بین استادیار گروه آموزش معارف اسلامی دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران مریم محبتی استادیار گروه معارف دانشگاه کوثر بجنورد Journal Article 2022 07 24 عقول طولی جایگاه هستی شناسانه و معرفت شناسانه خاصی در فلسفه اسلامی دارند. ملاصدرا نیز مانند حکمای پیشین دلایل متعددی برای اثبات عقول طولی ارائه می دهد که برخی از دلایل ناظر به بعد هستی شناسی و برخی دیگر ناظر به بعد معرفت شناسی آنها می باشد.در این نوشتار با شیوه توصیفی- تحلیلی دلایل هستی شناختی و معرفت شناخی عقول طولی براساس مبانی خاص حکمت متعالیه صدرایی مورد بازخوانی و تحلیل قرار گرفته است تا جایگاه و میزان نقش آنها در فلسفه صدرایی آشکار شود. شایان ذکر است آنچه که از ظاهر عبارات ملاصدرا در این خصوص استنباط می شود متفاوت از آن چیزی است که از مبانی و دقائق فلسفه صدرا استنباط می شود. در نهایت این نتیجه حاصل شده که با دقت در مبانی خاص حکمت متعالیه همچون اصالت و وحدت وجود، ارجاع علیت به تجلی و تشأن، و... نقش هستی شناسانه و معرفت شناسانه عقول طولی در عالم به غیر واگذار شده و جایگاه آنها در سلسله هستی فقط بر اساس قاعده امکان اشرف قابل توجیه است.