مدرسه علمیه عالی نواب آموزه های حکمت اسلامی ‪۳۰۴۱-9549 1 1 2023 01 21 بررسی مسئلۀ تجرّد ابصار (با تأکید بر استدلال امتناع انطباع کبیر در صغیر) از دیدگاه حکمت متعالیه و عصب شناسی 115 134 400 FA زهره سلحشور سفیدسنگی دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد محمدکاظم علمی سولا دانشیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد علی مقیمی استاد گروه زیست شناسی دانشگاه فردوسی مشهد علیرضا کهنسال دانشیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد Journal Article 2021 02 08 ابصار یکی از حواس پنج‌گانه‌ی ظاهری است که در فلسفۀ اسلامی همواره از آن بحث شده است، به‌گونه‌ای که هر یک از سه مکتب مهم فلسفۀ اسلامی، نظریه‌ای خاص و متفاوت دربارۀ آن مطرح کرده‌اند. حکمت متعالیه -که مکتب غالب در فلسفۀ اسلامی کنونی است- ابصار را امری مجرّد و حاصل خلاقیّت نفس می‌داند. براساس این دیدگاه، شرایط مادّی ابصار، مخصّصِ افاضۀ نفس است. یکی از ادله‌ای که برای اثبات این مدعا اقامه می‌شود، امتناع انطباع کبیر در صغیر است؛ استدلالی که در پاسخ به نظریۀ انطباع -که مبتنی بر طبیعیات قدیم بود- مطرح شد. در پژوهش حاضر تلاش شده است تا به شیوۀ عقلی و با استفاده از شواهد تجربی جدید، چگونگی ابصار و دیدن تصاویر، تحلیل و بررسی گردد.‌ در همین راستا با استفاده از یافته‌‌های علوم اعصاب دربارۀ ابصار، استحکام و کاربرد استدلال امتناع کبیر در صغیر بررسی گردیده و در پایان، این نتیجه به دست آمده است که یافته‌های علوم اعصاب، دیدگاه طبیعیات قدیم را در خصوص انطباع رد می‌کنند. با این‌وجود، هنوز یافته‌‌های یادشده نمی‌تواند تمام ویژگی‌های مربوط به ابصار را تبیین کند. در عین حال، استدلال ملاصدرا دربارۀ تجرّد ابصار را می‌‌توان با علوم جدید نیز تطبیق داد و اساساً یافته‌‌های علوم اعصاب مانعی برای تجرّد به معنای صدرایی نیست. https://ahi.journals.hozehkh.com/article_400_9a80b42c78b62e474b333ffc35e90f77.pdf